Upadłość konsumencka
Problem upadłości konsumenckiej – upadłości osób fizycznych reguluje ustawa z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.
W obecnych czasach szereg czynników zewnętrznych nie pozostaje bez wpływu na sytuację finansową osób fizycznych. Utrata pracy, utrata stałych źródeł finansowania, konieczność przekwalifikowania się zawodowego przy jednoczesnym zadłużeniu wynikającym z kredytów czy też pożyczek, może doprowadzić do niewypłacalności osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Niewypłacalność może stanowić konsekwencję zarówno czynników niezależnych od dłużnika, jak też czynników wynikających z jego działania albo zaniechania nacechowanego umyślnością albo rażącym niedbalstwem.
W rozumieniu ustawowym dłużnik jest niewypłacalny jeżeli utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Utrata zdolności do wykonywania zobowiązań oznacza brak środków finansowych na spłatę długów. Fakt, że majątek dłużnika przewyższa swoją wartością jego zobowiązania, jest bez znaczenia.
W celu przede wszystkim uregulowania sytuacji finansowej zadłużonego będącego sobą prywatną – osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej oraz wtórnie również i jego wierzycieli, ustawodawca wprowadził mechanizm upadłości konsumenckiej. Upadłość może zostać ogłoszona wyłącznie przez sąd na wniosek dłużnika albo wierzyciela. Wniosek powinien zostać złożony przy wykorzystaniu urzędowego formularza „Wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej”.
We wniosku należy wskazać:
− sąd, do którego wniosek jest kierowany wraz z przywołaniem nazwy i danych adresowych;
− dane identyfikujące dłużnika i jego przedstawiciela, o ile takowy występuje, wraz z przywołaniem ich danych adresowych;
− żądania wnioskodawcy ograniczone do wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wyrażenia zgody na udział w postępowaniu o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli;
− aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną poprzez wyszczególnienie składników majątku, należności (wierzytelności) dłużnika względem banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (środki pieniężne zgromadzone przez dłużnika na rachunkach), należności (wierzytelności) dłużnika względem innych podmiotów;
− spis wierzycieli; − spis wierzytelności spornych;
− informacje o osiągniętych przychodach w okresie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku;
− informacje o kosztach poniesionych na utrzymanie dłużnika i osób pozostających na jego utrzymaniu w ostatnich sześciu miesiącach przed dniem złożenia wniosku;
− informacje o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były nieruchomości, akcje lub udziały w spółkach;
− informacje o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były ruchomości, wierzytelności lub inne prawa, których wartość przekracza 10 000 zł;
− dowody potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku. Oczywiście wniosek należy uzasadnić poprzez przywołanie faktów i dowodów go uzasadniających, nadto należy załączyć do niego dokumenty potwierdzające istnienie wierzytelności na rzecz innych podmiotów oraz sytuację finansową dłużnika. Wnioskodawca musi również złożyć oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku.
Wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej” składa się biurze podawczym sądu lub drogą pocztową na adres sądu. Sądem właściwym do rozpoznania wniosku w odniesieniu do osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub zawodowej będzie sąd w obszarze działania, którego dłużnik ma miejsce zwykłego pobytu (art. 19 ust. 1c ustawy Prawo upadłościowe). Wniosek, podobnie jak i inne pisma sądowe, wymaga uiszczenia opłaty, w tym przypadku w kwocie 30,00 zł. Jeżeli jakiekolwiek wymogi formalne wniosku nie zostaną dochowane przez dłużnika, w tym wniosek nie zostanie opłacony, sąd wezwie dłużnika do uzupełnienia braków w terminie tygodniowym. Brak zastosowania się przez dłużnika do wezwania sądu spowoduje zwrot wniosku.
Sąd rozpoznaje wniosek w postępowaniu upadłościowym uproszczonym albo w postępowaniu zwykłym. W przypadku tego pierwszego, stosowanego gdy sytuacja majątkowa dłużnika nie jest skomplikowana i o ile z okoliczności sprawy nie będzie wynikała potrzeba przeprowadzenia postępowania w zwykłym trybie, postępowanie upadłościowe zostanie ograniczone do likwidacji majątku oraz przygotowania planu spłaty wierzycieli. W postępowaniu tym nie jest wyznaczany sędzia-komisarz, czynności wykonuje wyznaczony sędzia. W postępowaniu zwykłym mającym zastosowanie do wypadków złożonej sytuacji finansowej dłużnika, rozmiaru majątku, znacznej liczby wierzycieli, sąd dokona rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku na zasadach ogólnych czyli według reguł określonych dla przedsiębiorcy.
Sprawy o ogłoszenie upadłości objęte przepisami niniejszego tytułu rozpoznaje sąd upadłościowy w składzie jednego sędziego zawodowego. Uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym:
1. identyfikuje poprzez wskazanie danych osobowych i adresowych dłużnika (upadłego);
2. określa, że upadły jest osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej;
3. wzywa wierzycieli upadłego do zgłoszenia wierzytelności syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze;
4. wzywa osoby, którym przysługują prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego, jeżeli nie zostały ujawnione przez wpis w księdze wieczystej, do ich zgłaszania syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze pod rygorem utraty prawa powoływania się na nie w postępowaniu upadłościowym;
5. wyznacza syndyka;
6. określa, czy postępowanie upadłościowe będzie prowadzone w trybie uproszczonym czy też w według reguł dla przedsiębiorcy.
Postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. W postępowaniu upadłościowym konsumencki skutki związane z ogłoszoną upadłością powstają z dniem wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości, a nie z dniem uzyskanie przez nie prawomocności.