Stalking w powszechnym znaczeniu oznacza nękanie. Aby nękanie stanowiło przestępstwo ustawodawca krajowy w art. 190a § 1 k.k. określił jego znamiona, wskazując na uporczywość negatywnych zachowań skutkujących wywołaniem u osoby nękanej poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia bądź istotnym naruszeniem jej prywatności. Oczywiście, odczucia muszą zostać uzasadnione okolicznościami.
Bardzo często w obecnych czasach, chociażby z uwagi na zasadę swobodnego przepływu osób w obszarze Unii Europejskiej, podróżowanie w celach zarobkowych, szkoleniowych, czy wreszcie zawodowych, jest standardem i z reguły nie zmusza nas do podejmowania działań o charakterze nadzwyczajnym dla zapewnienia bezpieczeństwa.
Niestety jednak zdarzają się przypadki, w których osoba dotknięta przestępstwem stalkingu (również znęcania, groźby karalnej) wyjeżdża z Polski np. z przyczyn zawodowych. Za nią wyjeżdża również sprawca. Czy w takich przypadkach osobie pokrzywdzonej przysługuje ochrona prawna w innym państwie członkowskim UE?
Na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, o ile zostaną spełnione określone warunki.
Po pierwsze Europejski Nakaz Ochrony (dalej: ENO) może zostać wydany zarówno na etapie postępowania przygotowawczego w fazie in personam (przeciw określonej osobie), jak i na etapie sądowym rozpoznawczym oraz wykonawczym.
Na etapie przygotowawczym, podstawą wydania ENO jest środek zapobiegawczy zastosowany przez prokuratora wobec sprawcy stalkingu (podejrzanego) polegający na powstrzymaniu się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach lub kontaktowania się z określonymi osobami, lub zbliżania się do określonych osób.
Wydanie przez prokuratora ENO dopuszczalne jest wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego. Prokurator w takim wypadku nie działa z urzędu. Tak więc jeżeli pokrzywdzony ma zamiar czasowo wyjechać z kraju, a prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, w którym sprawcy przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa, nadto zastosowano wobec niego przywołane powyżej środki zapobiegawcze, w przypadku zagrożenia w celu uzyskania ochrony prawnej w innym państwie członkowskim UE, powinien wystąpić z wnioskiem do prokuratora o wydanie ENO. Wnioskowanie nie oznacza decyzji pozytywnej prokuratora, ponieważ przed wystąpieniem z ENO, organ bada, czy wykonywanie orzeczenia w innym państwie członkowskim jest niezbędne dla ochrony praw pokrzywdzonego.
W postępowaniu sądowym rozpoznawczym, to jest po wniesieniu przez prokuratora aktu oskarżenia, organem właściwym do wydania nakazu jest sąd, przed którym postępowanie się toczy. Warunki są takie same jak w postępowaniu przygotowawczym.
W postępowaniu wykonawczym do wydania nakazu, gdy prawomocnie orzeczony został środek karny bądź obowiązek probacyjny, właściwy jest sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji przy spełnieniu powyższych wymogów.
Niezależnie, czy organem wydającym decyzję jest prokurator, czy sąd, zawsze przyjmuje ona formę postanowienia. Jeżeli rozstrzygnięcie jest pozytywne, wydawany jest nakaz, który następnie przesłany jest do państwa członkowskiego UE jako państwa pobytu pokrzywdzonego.
ADC
