Ustawodawca określając odpowiedzialność karną za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości chroni bezpieczeństwo ruchu lądowego, wodnego i powietrznego oraz życie i zdrowie. Działanie takie jest uzasadnione i nie budzi sprzeciwu społecznego.
Nikt z nas jako uczestników ruchu drogowego nie chce spotkać na swojej drodze uczestnika nietrzeźwego dlatego też jak najbardziej słuszna jest surowa polityka karna w tego rodzaju przestępczości, prowadząca do wieloletniej eliminacji nietrzeźwych kierowców.
Przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego w typie podstawowym zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 178a § 1 k.k.).
W typie kwalifikowanym z uwagi na jego popełnienie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego za przestępstwo (art. 178a § 4 k.k.) zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Tym samym karą za przestępstwo kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, to jest gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, jest kara pozbawienia wolności orzekana jako kara bezwzględna albo kara warunkowa. W określonych warunkach w zamian za karę pozbawienia wolności może zostać orzeczona kara grzywny.
Nadto w przypadku gdy wartość określająca poziom alkoholu w wydychanym powietrzu, czy w krwi badanego, jest wartością nieznacznie przekraczającą wartość graniczną, można wnioskować o warunkowe umorzenie postępowania karnego.
Art. 66 § 1 k.k. stanowi, że „Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.”
Przesłankami warunkowego umorzenia postępowania karnego są:
- dotychczasowa niekaralność podejrzanego za przestępstwo umyślne,
- wina i społeczna szkodliwość czynu w stopniu, który nie jest znaczny,
- brak wątpliwości dotyczących okoliczności popełnienia czynu,
- pozytywna prognoza kryminologiczna.
Popełnienie przestępstwa, które zagrożone jest karą pozbawienia wolności powyżej lat 5, wyklucza dopuszczalność warunkowego umorzenia postępowania karnego, podobnie jak uprzednia karalność za przestępstwo umyślne z przyczyn formalnych.
Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest instytucją związaną z poddaniem sprawcy próbie. Pomimo, że sprawca (podejrzany) w przypadku jej zastosowania jest osobą niekaraną, w istocie nie oznacza to jego bezkarności, ponieważ sąd określa okres próby, nadto orzeka środki karne. Rozstrzygnięcie takie stanowi wyraz dobrodziejstwa sądu w przypadku uwzględnienia okoliczności wskazujących na słuszność dania podejrzanemu szansy.
W odniesieniu do przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości poza samą karą zasadniczą, ustawodawca przewidział środki karne w postaci np. zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, na okres co najmniej 3 lat oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie co najmniej 5 000 zł.
W przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego o czyn z art. 178a § 1 k.k., w oparciu o art. 67 § 3 k.k., sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres do lat 2.
